Voor de beste behandeling van patiënten met kanker, werken we samen met onderzoekers en behandelaars in heel Nederland.

Hartwig Medical Foundation helpt het ontstaan van kanker en de behandeling daarvan beter te begrijpen.

Hartwig Medical Foundation verzamelt genetische en klinische gegevens en stelt deze beschikbaar voor onderzoek.

Het ultieme doel is dat elke patiënt een gepersonaliseerde behandeling krijgt, gebaseerd op het DNA van de tumor.

DATABANK
Unieke dataset voor onderzoek naar betere kankerbehandeling

Hartwig Medical Foundation is beheerder van deze eerste landelijke DNA-Databank voor kankeronderzoek. Deze databank bestaat sinds 2015 en begin 2017 werden de eerste data verstrekt aan onderzoekers. 

In de databank worden alle genetische én klinische data (waaronder behandeluitkomsten) van patiënten met uitgezaaide kanker in Nederland verzameld. De databank groeit met data van ongeveer 200 patiënten per maand. Doordat de genetische data zijn gegenereerd door whole genome sequencing (WGS) – i.p.v. panel – is de databank completer dan elke andere beschikbare dataset. Zo is een unieke dataset ontstaan voor onderzoek naar betere kankerbehandeling. Dit is ’s werelds grootste databank met data van uitgezaaide tumoren.

Doel databank: nieuwe biomarkers vinden
De DNA-databank helpt onderzoekers kanker (en de DNA-mutaties) beter te doorgronden. Dat kan met behulp van grote hoeveelheden patiëntdata. Pas dan kunnen patronen worden herkend. En zo worden biomarkers gevonden: door een relatie te leggen tussen DNA-mutaties, medicatie en effect van behandelingen. Nu Hartwig Medical Foundation genetische en klinische data op uniforme wijze verzamelt en voor alle behandelaars en onderzoekers beschikbaar stelt, kunnen nieuwe biomarkers sneller worden ontdekt en bestaande biomarkers verbeterd. Zo worden niet alleen nieuwe kankerbehandelingen door onderzoekers ontdekt, maar kunnen ook bestaande behandelingen doelmatiger worden ingezet.

Technologie
Hartwig Medical Foundation beschikt over de allernieuwste DNA sequencing apparatuur van Illumina. Deze HiSeq Xten setup is op minder dan dertig plaatsen wereldwijd beschikbaar en wordt op slechts een paar plekken op vergelijkbare wijze ingezet voor de analyse van tumoren. Verder is het laboratorium ingericht voor geautomatiseerde DNA en RNA isolatie uit bloed, cellen en biopten, high-throughput sample preparation voor whole genome sequencing en RNA-sequencing.

Aanvragen: publicatieregels en privacybeleid
Onderzoekers kunnen data aanvragen onder bepaalde voorwaarden. Hartwig Medical Foundation kent hierbij een strikt privacybeleid en hanteert tevens regels voor publicatie (pdf) van wetenschappelijk onderzoek waarbij deze data zijn gebruikt.
Een Wetenschappelijke Raad en een onafhankelijke Data Access Board (DAB) beoordelen de aanvraag. De DAB bestaat uit een panel van onafhankelijke experts die aanvragen voor toegang tot data beoordelen.
Voordat onderzoekers data ontvangen, tekenen zij een licentieovereenkomst (pdf) met Hartwig Medical Foundation.

"KWF gelooft in de kracht van hoogwaardig onderzoek op weg naar de bestrijding van kanker en onderschrijft om die reden de doelstellingen van Hartwig Medical Foundation."

Veelgestelde vragen

Hartwig Medical Foundation analyseert het bloed en een biopt van het tumorweefsel van patiënten die door hun behandelend arts zijn gevraagd mee te werken aan het verzamelen van data voor de databank. Dat doet Hartwig voor twee grote Nederlandse studies (wetenschappelijke onderzoeken).

De meeste patiënten staan hun data af in het kader van de CPCT-02 studie. Deze studie heeft tot doel om met behulp van zoveel mogelijk genetische gegevens (data) het onderzoek naar gepersonaliseerde kankerbehandelingen te verbeteren en versnellen. Bijna 50 Nederlandse ziekenhuizen doen mee aan de CPCT-02 studie. Hartwig Medical Foundation analyseert de gegevens en slaat deze op in de databank. Behandelaars van de deelnemende patiënten krijgen een patiëntrapport, met daarin alle gevonden kankergerelateerde genetische afwijkingen. Heel soms wordt een genetische afwijking gevonden die nieuwe aanknopingspunten geeft. Dan staan ook de mogelijke behandelingen of studies/trials waaraan een patiënt zou kunnen deelnemen in het patiëntrapport.

Hartwig Medical Foundation brengt ook alle kankergerelateerde DNA-afwijkingen in kaart voor de patiënten die deelnemen aan de DRUP-studie. De DRUP-studie onderzoekt de werking van geregistreerde doelgerichte medicijnen, bij patiënten met een zelfde mutatie maar een tumorsoort waarvoor het medicijn niet is geregistreerd.

Deelname aan de CPCT-02 studie gaat via de behandelend artsen in ziekenhuizen die zijn aangesloten bij het Center for Personalized Cancer Treatment (CPCT). Patiënten komen in aanmerking indien er sprake is van een uitgezaaide ‘solide’ tumor (een tumor die in een bepaald orgaan ontstaan is) én als er gestart gaat worden met een (nieuwe) behandeling. Dit kan chemotherapie zijn, maar ook zogenaamde hormonale therapie, immuuntherapie of ‘targeted therapy’ (een behandeling waarbij medicijnen doelgericht de celdeling van kankercellen remmen of doden).

Ook patiënten met lymfeklierkanker (lymfomen) kunnen deelnemen aan het onderzoek. Hoe in de toekomst patiënten met bloedkanker zich kunnen aansluiten, wordt momenteel onderzocht.

Als een patiënt graag mee wil doen aan de CPCT-02 studie, maar onder behandeling is bij een ziekenhuis dat niet meedoet aan de studie, dan bestaat de mogelijkheid om voor deelname doorverwezen te worden naar een van de aangesloten ziekenhuizen - in overleg met de behandelend arts.

Patiënten die denken mogelijk in aanmerking te komen voor de DRUP-studie, dienen dat ook te bespreken met hun behandelend arts. Aan deelnemen aan de DRUP-studie zijn strikte criteria verbonden.

De behandelend arts informeert de patiënt over de mogelijkheid tot deelname aan de CPCT-02 studie. Een patiënt kan zelf ook aan de arts in het ziekenhuis aangeven dat hij of zij een biopt wil afstaan aan Hartwig Medical Foundation om zo de databank te verrijken. Het blijft aan de behandelend arts en patiënt om in overleg te besluiten of deelname verantwoord is.

Patiënten die denken mogelijk in aanmerking te komen voor de DRUP-studie, dienen dat ook te bespreken met hun behandelend arts. Aan deelnemen aan  de DRUP-studie zijn strikte criteria verbonden.

Alle afwijkingen die in het DNA aanwezig zijn, worden uitgelezen. Na het uitlezen worden de gegevens automatisch verwerkt tot een patiëntrapport. In dat patiëntrapport staan alleen de afwijkingen die mogelijk te maken hebben met de kanker. Van de data die worden opgeslagen in de databank wordt alleen de relatie tussen de gevonden afwijkingen voor de behandeling van kanker onderzocht. Het risico voor andere ziektes, zoals dementie, kan niet worden onderzocht. 

Wel is het mogelijk dat bepaalde erfelijke afwijkingen aan het licht komen die het risico voor het ontstaan van kanker in de familie kunnen verhogen. Bijvoorbeeld bij borst- en eierstokkanker zijn een aantal afwijkingen in het DNA bekend die zorgen voor frequent voorkomen van deze ziektes binnen families. Als een dergelijke kankergerelateerde afwijking in het DNA wordt gevonden, zal dit teruggekoppeld worden aan de patiënt door de behandelend arts. 

Er wordt niet actief gezocht naar dergelijke afwijkingen, dus als de patiënt niet geïnformeerd wordt over dergelijke afwijkingen, dan betekent dit niet dat dergelijke factoren niet voorkomen in het DNA van de patiënt of dat van zijn/haar familie.

Na goedkeuring van de patiënt ontvangt Hartwig Medical Foundation de gegevens over de tumor, de behandeling en op termijn ook de uitkomst van deze behandeling. Deze gegevens worden gepseudonimiseerd ontvangen en zijn daardoor niet te herleiden naar individuele patiënten. Het rapport met een overzicht van alle fouten in het DNA wordt gepseudonimiseerd teruggestuurd naar de behandelend arts. Alleen de arts en onderzoekers in het behandelend centrum kunnen de gepseudonimiseerde gegevens herleiden naar de patiënt. Het rapport is op verzoek ook in te zien door de patiënt.

Daarnaast worden de gegevens - tevens gepseudonimiseerd - opgeslagen in een beveiligde databank die voor onderzoek wordt gebruikt.

In principe worden de gegevens voor onbepaalde tijd bewaard. Op verzoek van de patiënt kunnen de gegevens uit de databank verwijderd worden waardoor ze niet meer beschikbaar zijn voor een volgend onderzoek. Dit werkt niet met terugwerkende kracht, gegevens kunnen niet uit bestaande onderzoeken verwijderd worden.

Heel veilig. Alle gegevens en data worden gepseudonimiseerd opgeslagen in een beveiligde databank. Dit wil zeggen dat de gegevens niet herleidbaar zijn naar een patiënt. Alleen de betrokken onderzoeker(s) en behandelaars van het centrum waar de patiënt behandeld wordt hebben direct toegang tot de gegevens van een patiënt.

Toegang tot data uit de databank is alleen mogelijk na goedkeuring van de onderzoeksaanvraag door de onafhankelijke beoordelingscommissie, de Data Access Board.

De patiënt dient nadrukkelijk toestemming te hebben gegeven voor het verzamelen van deze gegevens, het gecodeerd doorgeven aan Hartwig Medical Foundation en het gebruik van zijn/ haar data voor onderzoek.

Hartwig Medical Foundation is NEN7510 gecertificeerd en voldoet daarbij aan de normen voor informatiebeveiligingseisen.

 

Om toegang te krijgen tot de databank, moeten onderzoekers eerst een onderzoeksvraag indienen bij de Data Access Board. Deze onderzoeksvraag wordt beoordeeld met een zorgvuldige toetsingsprocedures met wetenschappelijk gehalte en wettelijke, maatschappelijke en ethische kaders.

Alleen onderzoekers hebben toegang tot de databank en dan alleen tot díe gepseudonimiseerde data waarvoor zij een goedgekeurde aanvraag hebben gedaan.

Hartwig Medical Foundation is een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk en wordt voor het overgrote deel gefinancierd uit filantropie (giften). Hartwig Medical Foundation streeft ernaar de voorspellende DNA-test waarmee zij de de data voor de databank en het patiëntrapport verkrijgen, zo snel als mogelijk opgenomen te krijgen in het reguliere vergoedingssysteem.