Veranderingen in het DNA zijn een belangrijk onderdeel voor het ontstaan van tumoren, maar in verschillende organen ontstaan die verandering op verschillende manieren. In de huid ontstaan veranderingen vaak door schade van UV straling en in de longen door roken. Maar in sommige organen, zoals de blaas, kan het een lichaamseigen proces (zoals APOBEC*) zijn.
Afbeelding: DNA-schadeprocessen die actief zijn in verschillende tumoren
Het APOBEC enzym is een afweersysteem tegen virussen maar kan in het geval van kanker ook de eigen cellen aanvallen. Wetenschappers in het Erasmus MC hebben onderzocht hoe APOBEC een rol kan spelen bij het ontstaan van kanker. Ze beschrijven hoe en waar in het DNA het APOBEC enzym schade kan aanrichten. Verder tonen ze aan dat deze schade een drijfveer kan zijn in de ontwikkeling van tumoren. Op de afbeelding zie je dat de plek waar APOBEC het DNA binden een beetje lijken op lolly’s, in plek in het DNA die een zogenaamde lus kan vormen.
Afbeelding uit de publicatie die laat zien waar het APOBEC-enzym schade veroorzaakt.
Dankzij de Hartwig Medical Database konden de onderzoekers snel en gemakkelijk in kaart brengen wat de rol van dit proces is in verschillende tumortypes. Daarna hebben ze hun bevindingen getoetst met data van patiënten die toestemming gaven voor het gebruik van hun data voor onderzoek. Zo hebben ze de Hartwig database gebruikt om te laten zien dat dit proces ook in andere tumortypes een rol speelt.
“Het is ons gelukt om meer inzicht te krijgen in de DNA-veranderingen bij kanker die worden veroorzaakt door een systeem dat cellen beschermt tegen virusinfecties. Dit was mogelijk dankzij de zeer hoge kwaliteit en het grote aantal tumoren in de Hartwig Medical Database. Wij zijn Hartwig Medical Foundation en de patiënten hiervoor zeer dankbaar”: Harmen van de Werken, onderzoeker en universitair docent Computationele Biologie en Bio-informatica in immunologie en kanker Erasmus MC
*APOBEC: Apolipoprotein B mRNA-editing enzyme catalytic polypeptide-like
Zeldzame kankers ontrafelen om meer behandelopties te krijgen
20-10-2020
Zeldzame kankers bestaan uit een heleboel verschillende soorten kanker. Wanneer in Europa per jaar minder dan zes nieuwe patiënten op …
Binnen de zorg moeten we anders gaan denken over onderzoek
07-08-2018
Interview met prof. Dr. Miriam Koopman, internist-oncoloog, hoogleraar colorectale oncologie en dagelijks bestuur Prospectief Landelijk CRC cohort (PLCRC) 7 augustus …
AMA-sessie – nieuwe datum: donderdag 30 oktober
12-09-2025
Let op: de AMA (Ask Me Anything)-sessie die gepland stond voor dinsdag 16 september wordt verplaatst naar donderdag 30 oktober, online, van …
Wilt u op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen?
Kankers zullen steeds vaker voldoen aan de definitie van ‘zeldzaam’ als het gaat om de moleculaire profielen die elke tumor uniek maakt. Hoe meer onderzoek we hiernaar doen, hoe beter we in de toekomst elke patiënt een op maat gemaakte behandeling kunnen aanbieden. Whole genome sequencing en studies als DRUP leveren hier een belangrijke bijdrage aan.
