Veranderingen in het DNA zijn een belangrijk onderdeel voor het ontstaan van tumoren, maar in verschillende organen ontstaan die verandering op verschillende manieren. In de huid ontstaan veranderingen vaak door schade van UV straling en in de longen door roken. Maar in sommige organen, zoals de blaas, kan het een lichaamseigen proces (zoals APOBEC*) zijn.
Afbeelding: DNA-schadeprocessen die actief zijn in verschillende tumoren
Het APOBEC enzym is een afweersysteem tegen virussen maar kan in het geval van kanker ook de eigen cellen aanvallen. Wetenschappers in het Erasmus MC hebben onderzocht hoe APOBEC een rol kan spelen bij het ontstaan van kanker. Ze beschrijven hoe en waar in het DNA het APOBEC enzym schade kan aanrichten. Verder tonen ze aan dat deze schade een drijfveer kan zijn in de ontwikkeling van tumoren. Op de afbeelding zie je dat de plek waar APOBEC het DNA binden een beetje lijken op lolly’s, in plek in het DNA die een zogenaamde lus kan vormen.
Afbeelding uit de publicatie die laat zien waar het APOBEC-enzym schade veroorzaakt.
Dankzij de Hartwig Medical Database konden de onderzoekers snel en gemakkelijk in kaart brengen wat de rol van dit proces is in verschillende tumortypes. Daarna hebben ze hun bevindingen getoetst met data van patiënten die toestemming gaven voor het gebruik van hun data voor onderzoek. Zo hebben ze de Hartwig database gebruikt om te laten zien dat dit proces ook in andere tumortypes een rol speelt.
“Het is ons gelukt om meer inzicht te krijgen in de DNA-veranderingen bij kanker die worden veroorzaakt door een systeem dat cellen beschermt tegen virusinfecties. Dit was mogelijk dankzij de zeer hoge kwaliteit en het grote aantal tumoren in de Hartwig Medical Database. Wij zijn Hartwig Medical Foundation en de patiënten hiervoor zeer dankbaar”: Harmen van de Werken, onderzoeker en universitair docent Computationele Biologie en Bio-informatica in immunologie en kanker Erasmus MC
*APOBEC: Apolipoprotein B mRNA-editing enzyme catalytic polypeptide-like
CPCT verstrekt ook oudere patiëntgegevens aan database Hartwig Medical Foundation
22-04-2020
Het Center for Personalized Cancer Treatment (CPCT) heeft besloten per 15 mei 2020 de gegevens van patiënten die voor 21 …
Op weg naar lerend systeem voor kankerzorg
13-11-2018
Hartwig Medical Foundation maakt patiëntrapport inzichtelijker 13 november 2018 Hartwig Medical Foundation heeft het patiëntrapport dat naar behandelaars van deelnemende centra …
Identificatie van 3 patiëntprofielen bij uitgezaaide borstkanker op basis van uitgebreide DNA-analyse biedt mogelijkheden voor meer gepersonaliseerde behandeling
07-10-2019
7 oktober 2019 In het internationaal toonaangevend vaktijdschrift Nature Genetics verscheen op 30 september 2019 het resultaat van het onderzoek naar DNA-overeenkomsten …
Wilt u op de hoogte blijven van nieuwe ontwikkelingen?
Kanker ontstaat door mutaties in het DNA. Er zijn steeds meer geneesmiddelen die werkzaam zijn bij specifieke fouten in het DNA van de tumor van een individuele patiënt. Een medicijn dat niet past als een sleutel in het slot werkt niet, terwijl je wel het risico van de bijwerkingen hebt.
Gerrit Meijer
Hoofdonderzoeker en hoofd diagnostische translationele oncologie Antoni van Leeuwenhoek, hoogleraar oncopathologie UMCU
